|
Majeste!
Kábe'yi de biz yaptık,
haydi onu da yık!
Murat Bardakci
Hurriyet - Ocak 13, 2002
Ecyad Kalesi'ni yıkan ve Kábe'deki Türk revaklarını da yıkmaya hazırlanan
Kral Fahd, Kábe'nin Suudi kimliğine bürüneceğini zannederken yanılıyor.
Mekke'de, bütün Türk yapılarından çok daha önemli olan bir başka Türk eseri
hálá dimdik ayakta: Kábe'nin kendisi... Bugünkü Kábe, Hazreti İbrahim zamanından
gelen yapı değildir. bizden kalmadır, 1612'de temelinden çatısına kadar
yenilenmiştir ve yenilemeyi Sultanahmed Camii'nin de mimarı olan Mehmed Ağa
yapmıştır. Dolayısıyla, Fahd'ın kutsal topraklardaki Türk izlerini silebilmek
için, Kábe'yi de yıkması şarttır..
Kral Fahd, Taliban'ın verdiği ilhamla Ecyad Kalesi'ni yerle bir
etti. Sırada şimdi Kabe'yi çevreleyen Türk Revakları geliyor. Sultan
Abdüláziz ve Abdülhamid zamanında kutsal toprakları güzelleştirmek ve
oralarda bizden bir iz bırakmak maksadıyla fakir Türk insanının nafakasından
kesilen paralarla inşa ettirilen güzelim revaklar yakında buldozerlere havale
edilecek.
Fahd bu işi de becerdikten sonra Kábe'ye Suudi kimliği verme
operasyonunu tamamladığını zannedecek ama kazın ayağı hiç de öyle olmayacak;
zira Mekke'de yıkılan Ecyad Kalesi'nden de, yıkılacak olan
revaklardan da önemli ama onlar kadar bizim olan bir başka Türk eseri var:
Kábe'nin kendisi...
Çoğumuz bilmeyiz, hatta belki Kral Fahd bile farkında değildir ama,
altın işlemeli kalın siyah örtünün altındaki Kábe bundan binlerce sene
öncesinden, Hazreti İbrahim zamanından gelen eski orijinal bina değildir.
17. asırdan kalmadır, 1612'de, Birinci Ahmed'in saltanatında, temelinden
çatısına kadar yenilenmiştir, bu yenileme işi Türk mimar ve ustalarının eseridir
ve planları çizip uygulayan kişi de Sultanahmed Camii'nin mimarı olan Mehmed
Ağa'dır.
KÁBE'NİN DAMI ÇÜRÜMÜŞ
İşte, Kábe'yi bundan tam 390 sene önce baştan aşağı elden geçirişimizin kısa
öyküsü:
Mekke'den dönen hacılar Kábe'nin perişan bir halde bulunduğunu; çatısının
neredeyse çöktüğünü, duvarlarının da yıkılmak üzere olduğunu anlatmaktadırlar.
Sultan Ahmed, başmimarı Mehmed Ağa'yı Kábe'yi tamirle
vazifelendirir. Kutsal yapının ölçüleri mimarbaşının elinde zaten vardır. Bir
plan çizilir ve yenilenecek direklerle çatı tahtaları İstanbul'daki atelyelerde
imal edilir. İşin tamamlanmasından sonra Edirnekapı taraflarındaki bir çiftlikte
Kábe'nin bire bir maketi kurulur ve herşeyin tamam olduğu anlaşılınca Mehmed Ağa
yola çıkar.
Tamir, 1612'nin 4 Mart günü başlar. Önce bir dua edilir, arkasından iskele
kurulur, Kábe'nin damı açılır, tahtaların neredeyse tamamının erimiş olduğu
görülür ve değiştirilir.
Sıra, çürümüş direklere gelmiştir. Mehmed Ağa duvarları askıya alır,
eski direkleri çıkartıp Hazreti İbrahim zamanından kalma temellere iner
ve yeni direklerle kemerleri yerleştirir.
Asırlar öncesinin duvarları hemen her dokunuşta küçük parçalar halinde
dağılmaktadır ve Mehmed Ağa duvarları yıkıp yeniden yapar. İşlerin
tamamlanmasından sonra dam tekrar elden geçirilir, İstanbul'dan gönderilen ve
bugün Kábe'nin hálá üzerinde bulunan altın oluk yerine yerleştirilir, kapıdaki
gümüş kitabenin yerine de som altından bir başka kitabe konur.
Kábe'nin tamiri dört ay sürer. İş bitince yeniden dualar edilir ve Mehmed Ağa
ile adamları İstanbul'a dönerler.
ÜÇÜNCÜ MAHMUD MASALI
Mimar Mehmed Ağa'nın 1612'de yaptığı Kábe restorasyonun ayrıntılarını
öğrenmek isterseniz, Türk Edebiyatı'nın son büyük álimlerinden rahmetli Orhan
Şaik Gökyay'ın 1988'de yayınlanan ''Ord. Prof. İsmail Hakkı
Uzunçarşılı'ya Armağan'' isimli eserde yeralan ''Risále-i Mimáriyye-Mimar
Mehmed Ağa-Eserleri'' başlıklı uzun makalesini okuyun. Daha fazla bilgi için
Mustafa bin İbrahim'in Topkapı sarayı Kitaplığı'nda ''Revan, 1304''
numarada saklanan ''Zübdetü't-Tevárih''ine ve Kátip Çelebi'nin
''Fezleke''sine bakın.
Dolayısıyla, Kral Fahd'a şimdi Kábe'yi yıkıp yeniden yapmak düşüyor...
Haydi majesteleri; buyurun, yıkın! Sizin bu hırsınız, bizim ise Ecyad
yıkıldığı dakikada bile dünyadan bihaber halde TV'ye çıkıp hiç utanmadan
''Yıkımı önledim'' diye şahsi reklámını yapan bir kültür müsteşarımız ve
Meclis'te bundan iki sene önce verilen soru önergelerine ''Ecyad'ı Sultan
Üçüncü Mahmud yaptırmıştı'' deyip ''Üçüncü Mahmud'' adında hayali
padişahlar icad eden böyle bir hariciyemiz varken, siz bu işi de becerirsiniz!
Ecyad Kalesi işte bu çocuk için yıktırıldı
Dünyanın en zengin delikanlısı sayılan Abdüláziz, bugün 24 yaşında.
Suudi Kralı Fahd'ın, en sevdiği karısından olan oğlu...Suudi Arabistan'a sık
gittiğim senelerde Abdüláziz 8-10 yaşlarında bir çocuktu. Kral babası
hemen her yere onu da götürürdü. Hatta saraydaki bazı ziyafetlerde küçük
Abdüláziz'le birkaç defa konuşmuşluğum da vardı.
Derken seneler geçti, Abdüláziz büyüdü ve işadamlığına soyundu. Gerçi
ileride sıkıntı çekmemesi ve ağabeylerine muhtaç olmaması için babasının
İsviçre'de onun adına 10 milyar dolarlık mütevazi bir hesap açtırdığı
biliniyordu ama, genç prens mebláğı az bulduğundan olacak, mevcut bin küsur
diğer Suudi ''prens''leri gibi yaptı ve bazı yabancı şirketlerin
temsilciliklerini aldı. Derken otelciliğe merak saldı, Intercontinental
Grubu'nun temsilcisi oldu, geçen sene Kábe'nin önünde uzanan ve metrekaresi
50 bin dolar olan caddeye devása bir Intercontinental Oteli dikti.
Ecyad Kalesi rezaletinin başladığı günden itibaren Cidde, Riyad ve Mekke'deki
tanıdıklarımla temas halindeyim ve hepsinden aynı şeyi duyuyorum: Kale'nin
yerine yapılacak olan bina kompleksini Abdüláziz'in inşa ettireceğini...
Kulelerden, restoranlardan ve alışveriş merkezlerinden meydana gelmesi planlanan
231 bin 300 metrekarelik ''699'' sayılı projenin tamamının, 24 yaşındaki
bu delikanlıya ait olduğu söyleniyor.
Aklıma gelmişken bir de şunu sorayım: İstanbul'da, İslam Konferansı
Teşkilatı'na bağlı ''İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA)''
diye bir kuruluş vardır. Bazı kitaplar çıkartır, toplantılar düzenler, ve
arada bir İslam ülkelerinin önde geşen kişilerini ağırlar.
Ben, IRCICA'nın Ecyad Kalesi yahut Kábe'deki revaklar konusunda
hiçbir açıklamasını işitmedim. Acaba yaptılar da ben mi duymadım, yoksa Mekke'de
hák ile yeksán edilen Türk eserlerini ''İslamî'' saymıyorlar mı?
Bekliyorum, göreceğiz...
Öneriyorum: Hacı elbisesine Ecyad'ın resmini koyalım
Suudi küstahlığına karşı haccın bu sene boykot edilmesi fikrini ortaya ben
attım. Boykot dini bir vecibe olan haccı değil, Suudi yönetimini hedef alıyordu
ve maksat Riyad Sarayı'nın hususi jakuzilere düşkünlüğüyle meşhur sakinine,
kutsal topraklarda canının istediğini yapma hakkına sahip olmadığını
göstermekti.
Boykotun örnekleri de vardı, daha önce birkaç defa yapılmış, istenen sonucu
vermiş, yani Suudiler'i yola getirmişti. Dolayısıyla, Diyanet İşleri Başkanı'nın
önceki gün söylediği ''boykotun hukuki sorunlar yaratabileceği''
ifadesindeki kerameti ben bir türlü anlayamadım.
Merak edenler için, son hac boykotlarından ikisini kısaca anlatayım:
Kábe'nin üzerindeki altın işlemeli siyah örtüyü, asırlar boyunca her sene biz
değiştirirdik. Mekke'nin elimizden çıkmasından sonra bu işi Mısır üstlendi.
1950'lerin sonunda, Suudi Arabistan'ın o zamanki kralı ve şimdiki Kral Fahd'ın
babası olan İbni Suud, Mısır'dan yollanan örtüyü geri gönderdi. Gerekçe
olarak ''Mekke benim toprağımdır, benim bu örtüyü yapacak gücüm ve param
vardır'' diyordu ama asıl sebep Mısır lideri Cemal Abdülnasır'ın
Yemen'e asker göndermesi üzerine Suudi tahtının zangırdamasıydı.
İbni Suud'a cevap, Kahire'nin meşhur El Ezher'inden
geldi. Ezher Şeyhi ''Mekke, Suudi işgali altındadır, dolayısıyla hac
yapılamaz'' diyen bir fetva verdi ve Mısır bu fetvayla haccı boykot etti.
Boykot, İbni Suud'un yeni elde etmeye başladığı petrol gelirine
dayanarak İslam dünyasında giriştiği liderlik oyununa büyük darbe oldu ve ertesi
sene Kahire'nin yeniden yolladığı örtüyü kabule mecbur kaldı.
İkinci hac boykotu, 1987'de yaşandı. Suudi askerleri bir sene önce gösteri
yaptıkları gerekçesiyle İranlı hacıların üzerine ateş açıp yüzlercesini
öldürmüşlerdi. Bugün İran'ın Cumhurbaşkanı olan Muhammed Hatemî o
günlerde ''İslamî İrşad Bakanı'' idi, boykotu gündeme o getirdi. Fetvalar
verildi ve İran'dan tek bir kişi bile o sene hacca katılmadı. Kriz ertesi yıl
Sudan'ın arabuluculuğu ve Suudiler'in ''hacılara sert davranmayacağını''
vaadetmesiyle çözüldü.
Bilmem, farkında mıyız? Kral Fahd, Yavuz Selim'den itibaren
Osmanlı hükümdarlarının kullandığı ve ''Mekke ile Medine'nin hizmetkárı''
demek olan ''Hádimu'l-Haremeyn-i Şerifeyn'' unvanını 1980'lerden itibaren
sahiplenmiş ama kutsal toprakların ''hádimi'' yani ''hizmetkárı''
gibi değil, ''hákimi'' olarak hareket etmeye başlamıştır. Bu işin ileri
aşaması, ''hiláfet'' yahut bu sözü kullanamasa bile ona benzer bir unvan
takınmaktır. Böyle bir unvanı üstlenmenin şartlarından biri, dört asır boyunca
Türkler'in temsil ettiği hiláfetin hükümsüz ilán edilmesi ve Mekke ile
Medine'nin ''Sultan-Halife'' olan Osmanlı hükümdarları tarafından
yaptırılmış eserlerden ''temizlenmesi''dir.
Dolayısıyla, Suudiler'in bu girişimlerini durdurmak Türkiye'nin tarihe olan
bir borcudur, Diyanet'tin vereceği fetvaya dayalı bir hac boykotu bu yolda
atılacak ilk adımdır ama umre boykotu ''tavşan dağa küsmüş'' misali bir
iş...
Diyelim ki boykota cesaretimiz yok... O zaman hacca veya umreye giden Türk
vatandaşlarının göğüslerindeki ayyıldızın altına Ecyad Kalesi'nin resmini de mi
iliştiremeyiz?
Biz koyalım, Suudiler çıkartsınlar.
|
